Mu gihe isi ikomeje kuvuga cyane ku mutekano mpuzamahanga, cyane cyane ku mubano wa Iran n’ibihugu bikomeye nka Amerika na Israel, hari indi ngingo iri gutangaza benshi itavugwaho cyane: uburyo iki gihugu kibara imyaka n’uko cyinjira mu mwaka mushya.
Mu gihe ibihugu byinshi ku isi biri mu mwaka wa 2026, Iran yo yamaze kwinjira mu mwaka wa 1405, ibintu bituma benshi bibaza uburyo bishoboka n’impamvu iri tandukaniro rinini ribaho. Uyu mwaka mushya watangiye ku itariki ya 20 Werurwe 2026, umunsi uzwi cyane mu muco w’Abanya-Iran witwa Nowruz, ari wo ubunani bwabo.
Ibi si ibintu bisanzwe, ahubwo ni igice cy’amateka n’umuco by’iki gihugu bikomeza gutangaza isi yose.
Umwaka wa 1405: Ibisobanuro by’iyi kalendari idasanzwe
Iran ikoresha kalendari yihariye yitwa Solar Hijri Calendar, imwe mu kalendari zifatwa nk’izo ku rwego rwo hejuru mu kuri no mu bumenyi bw’ikirere. Iyi kalendari itandukanye n’iyo isi ikoresha cyane (Gregorian calendar), kuko yo ishingiye ku kuzenguruka kw’Isi ku zuba no kugihe cy’impeshyi gitangira (spring equinox).
Umwaka mushya w’Abanya-Iran utangira neza ku munsi izuba rihindukira riva mu gihe cy’itumba rijya mu mpeshyi, ibyo bikaba bituma Nowruz iba umunsi ugenwa n’ubumenyi bw’ikirere aho kuba itariki ihoraho nk’uko bimeze ku wa 1 Mutarama mu bindi bihugu.
Muri 2026, uwo mwanya nyawo wabaye ku wa 20 Werurwe, ari na wo wabaye umunsi wa mbere w’umwaka wa 1405 mu Iran.
Aho kubarira imyaka bitangirira: Hijra ya Muhammad
Kimwe mu bituma iyi kalendari itandukanye cyane n’iyo mu bindi bihugu ni uko imyaka yabo itangirira ku gikorwa gikomeye mu mateka ya Islam: urugendo rwa Muhammad wavuye i Mecca ajya i Medina mu mwaka wa 622 nyuma ya Yesu.
Ibi bizwi nka Hijra, ari na byo byahaye izina iyi kalendari. Ariko nubwo ishingiye kuri ayo mateka, Iran yo itandukanye n’ibindi bihugu bya Islam kuko ikoresha kalendari ishingiye ku zuba (solar), aho gukoresha iy’ukwezi (lunar) ikoreshwa cyane mu bindi bihugu bya Islam.
Ibi bituma haba itandukaniro rinini mu mibare y’imyaka, aho nko mu 2026, Iran iba iri mu 1405, mu gihe kalendari ya Islam ishingiye ku kwezi iba iri mu myaka irenze 1400 ariko itandukanye n’iyi.
Nowruz: Umunsi urenze kuba ubunani
Nowruz si umunsi usanzwe w’umwaka mushya gusa, ahubwo ni igikorwa gifite amateka arenga imyaka ibihumbi byinshi, gishingiye ku muco wa kera w’Abaperesi ndetse n’imyemerere ya Zoroastrianism.
Ni umunsi uhuza imiryango, gusangira, gutangira ubuzima bushya no kwizihiza ubuzima. Mu bihugu byinshi byo muri Aziya yo hagati no mu Burasirazuba bwo Hagati, Nowruz yizihizwa nk’umunsi w’ingenzi cyane, kandi wemewe no ku rwego mpuzamahanga.
Ibi bituma umwaka mushya w’Abanya-Iran utaba gusa igikorwa cya kalendari, ahubwo ukaba umunsi ufite uburemere mu muco, mu mibereho no mu mitekerereze y’abaturage.
Impamvu ibi bitangaza isi
Kuba igihugu kimwe kiri mu mwaka wa 1405 mu gihe ibindi biri mu 2026 bituma abantu benshi ku isi bagira amatsiko yo kumenya uburyo kalendari zitandukanye zikorwamo. Iran igaragaza neza uburyo amateka, umuco n’ubumenyi bishobora guhurira hamwe bikarema uburyo bwihariye bwo kubara igihe.
Ikindi gitangaje ni uko iyi kalendari ifatwa nk’imwe mu zifite ubunyangamugayo buhanitse ku isi, kuko ihuzwa neza n’ibihe by’ikirere ku buryo idahindagurika nk’izindi zishingiye ku mategeko gusa.
Ibi byose bituma Iran iba igihugu kitarebwa gusa mu rwego rwa politiki cyangwa umutekano, ahubwo kikaba n’igihugu gikurura amatsiko ku rwego rw’umuco n’amateka.
