Thursday, October 29, 2026

Twitegura inzara? Ibiciro by’ibiribwa mu Rwanda byiyongereyeho 20%.

Ntucikwe n'Iyi:

Mu gihe ubukungu bw’u Rwanda bwazamutseho 9.4% mu gihembwe cya kabiri cya 2026, ibiciro by’ibiribwa n’ibinyobwa bitarimo ibisindisha na byo byari byazamutseho 20.9% muri Nzeri 2026 ugereranyije na Nzeri 2025. Iyi mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) igaragaza impande ebyiri z’ubukungu: ibikorwa by’ubukungu biriyongera, ariko ibiciro by’ibyo abaturage bakenera buri munsi na byo bikomeza kuzamuka.

Imibare y’ubukungu ikunze gukoreshwa mu kugaragaza uko igihugu gitera imbere. Ariko ku muturage ugura ibiribwa, ukodesha inzu cyangwa wishyura ingendo, ikindi kibazo ni ukumenya icyo iyo mibare ivuze ku mafaranga akoresha buri munsi.

Raporo ya NISR yasohotse ku wa 15 Nzeri 2026 igaragaza ko ubukungu bw’u Rwanda bwazamutseho 9.4% mu gihembwe cya kabiri cya 2026 ugereranyije n’igihembwe nk’icyo mu 2025. Agaciro k’ibicuruzwa na serivisi byakorewe mu gihugu, kabazwe ku biciro by’igihe byariho, kageze kuri miliyari 7,174 Frw, kavuye kuri miliyari 5,799 Frw mu gihembwe nk’icyo mu mwaka wabanje.

Mu gihe ubukungu bwiyongereye, raporo y’ihindagurika ry’ibiciro yasohotse ku wa 10 Ukwakira 2026 igaragaza ko muri Nzeri ibiciro rusange byari byazamutseho 17.2% ugereranyije n’ukwezi nk’uku mu 2025. Ibiribwa n’ibinyobwa bitarimo ibisindisha byazamutseho 20.9%, ubwikorezi buzamukaho 22.4%, naho ibiciro bijyanye n’imiturire, amazi, amashanyarazi, gazi n’ibindi bikomoka ku ngufu bizamukaho 18.3%.

Iyi mibare igaragaza ko izamuka ry’ubukungu n’izamuka ry’ibiciro ari ibintu bibiri bitandukanye. Ubukungu bushobora kwiyongera mu gihe ubushobozi bw’umuturage bwo kugura ibyo akeneye butiyongera ku kigero kimwe.

Ni izihe nzego zatumye ubukungu bwiyongera?

NISR igaragaza ko urwego rw’inganda rwazamutseho 18% mu gihembwe cya kabiri cya 2026,
serivisi zikazamukaho 7%, naho ubuhinzi bukazamukaho 4%.

Mu nganda, ibikorwa by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro n’ibindi bicukurwa byazamutseho 26%, ubwubatsi buzamukaho 24%, naho inganda zitunganya ibicuruzwa zazamutseho 10%.

Mu bucuruzi na serivisi, ubucuruzi bw’ibicuruzwa byinshi n’ibiciriritse bwazamutseho 18%, naho serivisi z’ubwikorezi ziyongeraho 7%.

Iyi mibare igaragaza ko izamuka ry’ubukungu ryaturutse ku bikorwa bitandukanye, ariko ubukungu ntibwiyongereye ku rugero rumwe mu nzego zose.

Ibiribwa bikomeje gushyira igitutu ku mifuka y’abaturage

Mu mibare ya NISR yo muri Nzeri 2026, ibiciro by’ibiribwa n’ibinyobwa bitarimo ibisindisha byazamutseho 20.9% mu mwaka umwe. Ibiciro by’ibicuruzwa bishya, birimo ibiribwa bimwe na bimwe bitunganyijwe gake, byazamutseho 27.9% mu gihe kimwe.

Ibi ni ingenzi kuko ibiribwa biri mu byo ingo zikenera buri munsi. Iyo ibiciro byabyo bizamutse, ingo zishobora gusabwa kongera amafaranga zibishyiraho cyangwa kugabanya ayoingo zikoresha.

Ese izamuka ry’ubukungu rihita risobanura ko abaturage bakize?

Oya. Ijanisha ry’izamuka ry’umusaruro mbumbe w’igihugu (GDP) rigaragaza uko ibikorwa by’ubukungu byiyongereye, ariko ntirisobanura ryonyine uko amafaranga yinjira mu mifuka y’abaturage yagabanijwe cyangwa yiyongereye.

Kugira ngo hamenyekane niba imibereho y’abaturage na yo irimo gutera imbere, hakenewe kureba n’indi mibare, irimo umushahara, imirimo mishya, amafaranga ingo zinjiza, ikiguzi cy’imibereho n’ubushobozi bwo kugura ibikenewe.

Ni yo mpamvu imibare y’ubukungu igomba gusomwa ihuzwa n’iy’ibiciro n’iy’imibereho y’abaturage, aho gufata imibare imwe gusa nk’igipimo gihagije cy’iterambere.

Imibare ya NISR igaragaza ko ubukungu bw’u Rwanda bwakomeje kwiyongera, mu gihe ibiciro by’ibiribwa, ubwikorezi n’imiturire na byo byari byazamutse mu mwaka umwe. Ikibazo gisigaye ni ukumenya niba izamuka ry’ibikorwa by’ubukungu riherekejwe n’izamuka ry’amafaranga abaturage binjiza n’ubushobozi bwabo bwo kubona ibyo bakeneye. Kugisubiza neza bisaba guhuza imibare y’ubukungu n’ubushakashatsi ku mibereho nyakuri y’ingo.

- Advertisement -spot_img

1 COMMENT

SIGA IGISUBIZO

Andika igitekerezo cyawe hano
Andika amazina yawe hano

- Advertisement -spot_img
Andi Mashya!

FRN ya Joseph Kabila ishinja Kinshasa guhitamo intambara aho guhitamo ibiganiro by’amahoro

Umutwe wa Front pour la Refondation de la Nation (FRN) wa Joseph Kabila watangaje ko ubutegetsi bwa Kinshasa bwahisemo...
- Advertisement -spot_img

Soma n'Izi Nkuru